“Wat verlangt de candidaat nog meer ?”
“Het Licht te zien !”
Twee zinnen uit ons Leerlingrituaal. Ze lijken mij kenmerkend voor de Vrijmetselarij.
Waard om ze als uitgangspunt te nemen voor een Bouwstuk over ons jubileum, het 250-jarig bestaan van het Grootoosten der Nederlanden.
Deze paar woorden laten zien hoezeer de Vrijmetselarij een geesteskind is van de tijd van de Verlichting, de tijd van de Aufklärung, de tijd van het rationalisme, die doorbrak bij het binnengaan van de 18de eeuw.
De historische betrouwbaarheid van een verband met de uit de middeleeuwen voortgekomen bouwgilden, of zoals in sommige Rode graden gesuggereerd wordt met de geestelijke ridderorden uit de tijd van de Kruistochten, lijkt mij net zo questieus als de historische betrouwbaarheid van de mythe van Hiram Abíef.
De nadruk in de Vrijmetselarij op het zelfstandig zoeken naar de Waarheid of naar het Licht lijkt mij te wijzen op de nauwe banden met het gedachtengoed van de Verlichting. Kenmerkend voor de Verlichting was het zich losmaken van de denkende en zoekende mens van de als belemmerend ervaren door kerk en staat voorgeschreven en gecontroleerde denkkaders. Niet langer de Bijbel of Aristoteles als onaantastbare norm bij het zoeken naar antwoorden op de vragen opgeroepen door de kosmos, de schepping, de natuur. Of vragen omtrent de mens als individu en als lid van de gemeenschap.
De mannen van de Verlichting wilden trachten antwoorden op deze vragen te vinden door zelfstandig nadenken en door vrij en rationeel onderzoek. Deze ontwikkelde en vooruitstrevende Verlichters zagen zichzelf als staande op de grens van een nieuwe tijd. Achter hen lagen de in hun ogen donkere middeleeuwen met hun onwetendheid en bijgeloof. Vóór hen uit lokte een gouden toekomst van vooruitgang.
Later in deze 18de eeuw zijn de beginselen van de Verlichting in de Amerikaanse onafhankelijkheids verklaring van 1776 als volgt onder woorden gebracht: “Wij houden deze waarheden als vanzelfsprekend, dat alle mensen gelijk zijn geschapen, dat zij zijn begiftigd door hun Schepper met zekere onvervreemdbare rechten, dat onder deze zijn leven, vrijheid en het nastreven van geluk.”
En de Franse revolutie van 1789 zou de rechten van de mens en de burger formuleren, en kwam met de leuze van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Begrippen die ook in de Vrijmetselarij hun weerklank vinden.
Uiteraard valt er op de hooggestemde verklaringen uit 1776 en 1789 wel het een en ander af te dingen. Zoals de plaats van de vrouw en het bestaan van de slavernij. Want veel van de ondertekenaars van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring waren bezitters van een plantage, waarop slaven werden uitgebuit. Onder deze Founding Fathers waren ook Vrijmetselaars. Laten wij er maar van uit gaan dat tot het werken aan hun Ruwe Steen ook hoorde dat zij hun slaven behoorlijk behandelden. De medemens tot steun, nietwaar ? De naaste die wij bereid zijn te dienen.
Het is de eeuw van de Verlichting aan het begin waarvan de Vrijmetselarij ontstond en waarin zij zich tenslotte uitbreidde over het oppervlak der aarde. Dat was een tijd vol optimisme en toekomstvertrouwen. Men verwachtte alles van onderwijs en ontwikkeling. Bouw meer scholen, dan kun je de gevangenissen sluiten, aldus een extreem versimpelende leuze uit die tijd.
De ervaringen van de drie daarop volgende eeuwen hebben ons wat gereserveerder, zo niet cynischer gemaakt. Zo eenvoudig, zo rechtlijinig liggen de dingen nu eenmaal niet. En de mens laat zich niet alleen maar door de rede, door zijn verstand leiden. Elke keer dat we de Ster-reclame op de beeldbuis zien leert ons dat het wat anders ligt.
vervolg
Loge Fraternité nr. 99
Datum: woensdag 11 oktober 2006
Spreker: Wim Kuiper
 |
 |
prent van vrijmetselarij
 |
logegebouw van Fraternité vrijmetselarij
 |
Fraternité vrijmetselarij 100 jaar
|
in de sneeuw met de loge van Fraternité vrijmetselarij
Loge Fraternité vrijmetselarij
Loge Fraternité is wat omvang betreft altijd tot de wat kleinere loges blijven behoren.
Het ledental had het volgende verloop:
1920-9 | 1930-21 | 1940-22 | 1950-17 | 1960-26 | 1970-41 | 1980-38 | 1990-29 | 2000-36
Fraternité vrijmetselaars loge
Logegebouw Hofstraat 3a
7607AC Almelo
Secretaris: bel 0546-862138
|
|
|
|
